Khai thác giá trị bản địa, tạo sinh kế bền vững cho người dân

UBND TP.Hồ Chí Minh vừa ban hành Kế hoạch phát triển du lịch nông thôn giai đoạn 2026-2030, hướng đến khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của khu vực nông thôn, đồng thời phát huy những thành quả từ các chương trình xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.

Trong định hướng phát triển mới, du lịch nông thôn không chỉ được xem là hoạt động bổ trợ cho sản xuất nông nghiệp mà còn là phương thức gia tăng giá trị cho tài nguyên bản địa. Những lợi thế về cảnh quan, hệ sinh thái, sản phẩm nông nghiệp, làng nghề truyền thống và bản sắc văn hóa cộng đồng có thể trở thành nền tảng hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm ngày càng đa dạng của du khách.

Việc kết hợp nông nghiệp với du lịch cũng mở ra cơ hội đa dạng hóa sinh kế, tạo thêm việc làm tại chỗ và nâng cao thu nhập cho người dân. Thông qua các hoạt động trải nghiệm sản xuất, khám phá thiên nhiên, tìm hiểu văn hóa địa phương và sử dụng dịch vụ do cộng đồng cung cấp, giá trị kinh tế không chỉ đến từ sản phẩm nông nghiệp mà còn được mở rộng sang lưu trú, ẩm thực, giải trí và các dịch vụ liên quan.

Đây là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tích hợp đa giá trị, trong đó người dân giữ vai trò quan trọng trong tổ chức, quản lý và hưởng lợi từ hoạt động du lịch. Khi cộng đồng thực sự tham gia vào quá trình phát triển sản phẩm, những giá trị văn hóa và tài nguyên thiên nhiên có thêm điều kiện được bảo tồn, khai thác hợp lý, hạn chế nguy cơ phát triển tự phát hoặc làm suy giảm bản sắc địa phương.

Theo kế hoạch, phạm vi triển khai là khu vực nông thôn trên địa bàn TP.Hồ Chí Minh, tập trung vào các điểm du lịch do cộng đồng địa phương tổ chức quản lý hoặc có sự tham gia của cộng đồng. Thành phố xác định việc triển khai đồng bộ các nhiệm vụ phát triển du lịch nông thôn sẽ góp phần tạo chuyển biến mới cho ngành du lịch, đồng thời xây dựng và nâng cao sức cạnh tranh của thương hiệu du lịch TP.Hồ Chí Minh trong giai đoạn đến năm 2030 và những năm tiếp theo.

Đặt mục tiêu cụ thể, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng chất lượng dịch vụ

Một trong những mục tiêu đáng chú ý của kế hoạch là đến năm 2030, mỗi địa phương gồm các xã, phường và đặc khu Côn Đảo chủ trì hoặc phối hợp xây dựng, phát triển ít nhất một sản phẩm hoặc điểm du lịch nông nghiệp, sinh thái gắn với phát huy giá trị văn hóa và cộng đồng. Các sản phẩm có thể được tổ chức trong phạm vi địa phương hoặc theo hướng liên xã, liên vùng, qua đó mở rộng không gian trải nghiệm và tăng khả năng kết nối giữa các điểm đến.

Thành phố đồng thời đặt mục tiêu 100% điểm du lịch trải nghiệm văn hóa, nông nghiệp, sinh thái đặc trưng theo quy hoạch, nếu có, được công nhận theo quy định hoặc theo Bộ tiêu chí đánh giá sản phẩm OCOP đối với dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.

Việc chuẩn hóa, nâng cao chất lượng sản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình chuyên nghiệp hóa du lịch nông thôn. Bên cạnh sức hấp dẫn về cảnh quan và trải nghiệm, các điểm đến cần chú trọng chất lượng dịch vụ, điều kiện phục vụ khách, vệ sinh môi trường và bảo tồn những giá trị đặc trưng. Đây là cơ sở để tạo dựng niềm tin với du khách, nâng cao khả năng cạnh tranh và duy trì sức hút lâu dài.

Chuyển đổi số được xác định là một trong những giải pháp trọng tâm để mở rộng khả năng tiếp cận thị trường. Theo kế hoạch, Thành phố phấn đấu 100% điểm du lịch nông thôn được giới thiệu, quảng bá và xúc tiến du lịch bằng công nghệ số; 75% điểm du lịch nông thôn sử dụng giao dịch điện tử trong hoạt động du lịch.

Các mục tiêu này đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ trong giới thiệu điểm đến, cung cấp thông tin, quảng bá sản phẩm và hỗ trợ giao dịch. Khi được triển khai hiệu quả, công nghệ số sẽ giúp các cơ sở du lịch cộng đồng tiếp cận khách hàng rộng hơn, giảm sự phụ thuộc vào những phương thức quảng bá truyền thống, đồng thời tạo điều kiện để du khách chủ động tìm kiếm thông tin và lựa chọn trải nghiệm phù hợp.

Cùng với hạ tầng số, phát triển nguồn nhân lực là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ. Thành phố phấn đấu có 70% chủ sở hữu điểm du lịch nông thôn được đào tạo, tập huấn về nghiệp vụ du lịch; 80% lao động du lịch nông thôn được bồi dưỡng, nâng cao kiến thức và kỹ năng phục vụ khách, trong đó ít nhất 50% là lao động nữ. Mỗi điểm du lịch cũng cần có ít nhất một nhân viên thành thạo ngoại ngữ.

Định hướng này không chỉ góp phần cải thiện kỹ năng nghề nghiệp mà còn mở rộng cơ hội tham gia thị trường lao động cho người dân nông thôn, đặc biệt là phụ nữ. Việc trang bị kiến thức về tổ chức dịch vụ, giao tiếp, đón tiếp khách và giới thiệu giá trị văn hóa địa phương sẽ giúp cộng đồng từng bước nâng cao tính chuyên nghiệp, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của các nhóm du khách trong nước và quốc tế.

Song song đó, Thành phố sẽ xây dựng cơ sở dữ liệu về tài nguyên, sản phẩm và các điểm du lịch nông thôn. Đây là nền tảng phục vụ công tác quản lý, quảng bá, kết nối thông tin và định hướng đầu tư, giúp các cơ quan chức năng có thêm cơ sở đánh giá tiềm năng, theo dõi kết quả triển khai và xây dựng chính sách phù hợp với điều kiện từng địa bàn.

Để hiện thực hóa các mục tiêu, kế hoạch xác định sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm, gồm hoàn thiện và triển khai cơ chế, chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển du lịch nông thôn gắn với xây dựng nông thôn mới; tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức; đầu tư, phát triển và nâng cao chất lượng sản phẩm, điểm đến; phát triển nguồn nhân lực; đẩy mạnh truyền thông, quảng bá, xúc tiến và chuyển đổi số; tăng cường liên kết, hợp tác trong phát triển du lịch nông thôn.

Trong đó, liên kết được xem là yếu tố cần thiết để mở rộng quy mô và gia tăng sức hấp dẫn của các sản phẩm. Việc kết nối giữa các địa phương, cơ sở sản xuất, đơn vị kinh doanh dịch vụ và cộng đồng có thể hình thành những hành trình trải nghiệm đa dạng, kết hợp giữa nông nghiệp, sinh thái, văn hóa và ẩm thực, qua đó kéo dài thời gian lưu trú và tăng mức chi tiêu của du khách.

UBND TP.Hồ Chí Minh giao Sở Du lịch chủ trì theo dõi, đôn đốc và tổng hợp tình hình thực hiện kế hoạch; định kỳ báo cáo tiến độ, kết quả với Thành ủy, UBND Thành phố và Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch theo yêu cầu. Cơ quan này cũng có trách nhiệm chủ động đề xuất điều chỉnh, bổ sung kế hoạch để xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn.

Với các mục tiêu và nhiệm vụ được xác định cụ thể, phát triển du lịch nông thôn giai đoạn 2026-2030 được kỳ vọng tạo thêm động lực cho kinh tế khu vực nông thôn TP.Hồ Chí Minh. Hiệu quả của kế hoạch sẽ phụ thuộc vào khả năng chuyển hóa tiềm năng thành sản phẩm có chất lượng, sự tham gia thực chất của cộng đồng và việc tổ chức thực hiện đồng bộ giữa các cấp, ngành. Qua đó, du lịch không chỉ góp phần nâng cao giá trị tài nguyên bản địa mà còn trở thành một động lực thúc đẩy xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, giàu bản sắc và phát triển bền vững.

Bạch Dương